Từ phụ phẩm nông nghiệp đến dự án Carbon Removal có khả năng huy động đầu tư: Góc nhìn từ Việt Nam

Khi Biochar, Biocarbon và Carbon Removal đang dần chuyển từ những giải pháp khí hậu mới nổi sang các thị trường thương mại, một câu hỏi ngày càng trở nên quan trọng đối với Đông Nam Á không còn đơn thuần là biochar có thể loại bỏ carbon hay không, mà là:

Làm thế nào để xây dựng những dự án Biochar có quy mô đủ lớn, hiệu quả kinh tế thực tế và đủ “bankable” để có thể huy động vốn đầu tư?

Đây sẽ là trọng tâm trong phần trình bày của ông Nguyễn Đình Quyền (Alex Nguyen), Founder Mekong Biochar Initiative (MBI) tại 10th Biomass & BioEnergy Asia Conference, diễn ra từ ngày 17–19/11/2026 tại TP. Hồ Chí Minh.

Với chủ đề “Building Bankable Biochar Carbon Removal Projects in Southeast Asia: Lessons from Vietnam”, phần trình bày sẽ đưa ra một cách tiếp cận thực tế đối với việc phát triển các dự án Biochar và Carbon Removal tại Việt Nam và Đông Nam Á.

Thay vì chỉ nhìn Biochar như một công cụ để tạo tín chỉ carbon, nội dung sẽ tập trung vào toàn bộ chuỗi giá trị của một dự án, từ nguồn nguyên liệu sinh khối, công nghệ nhiệt phân, hiệu quả sản xuất, chất lượng Biochar, MRV, phát triển dự án carbon, thị trường đầu ra, cấu trúc tài chính cho đến khả năng huy động đầu tư.

Đây là vấn đề đặc biệt có ý nghĩa đối với Đông Nam Á, nơi mỗi năm phát sinh một lượng lớn phụ phẩm nông nghiệp và lâm nghiệp. Trong nhiều trường hợp, các nguồn sinh khối này vẫn đang được xem là chất thải hoặc có giá trị kinh tế thấp.

Câu hỏi đặt ra là: Làm thế nào để biến nguồn tài nguyên này thành một ngành kinh doanh có giá trị cao hơn?

Kinh nghiệm từ Việt Nam cho thấy, việc xây dựng một nhà máy nhiệt phân không đồng nghĩa với việc đã có một dự án Carbon Removal thành công. Để một dự án có thể vận hành lâu dài và thu hút đầu tư, nhiều yếu tố phải được giải quyết đồng thời: nguồn nguyên liệu ổn định, logistics, độ ẩm sinh khối, công nghệ nhiệt phân, chất lượng Biochar, hiệu suất carbon, hệ thống MRV, chi phí chứng nhận, doanh thu từ tín chỉ carbon, thị trường tiêu thụ Biochar và đặc biệt là hiệu quả tài chính của toàn bộ dự án.

Đây cũng là cách tiếp cận mà Mekong Biochar Initiative đang theo đuổi trong quá trình phát triển các dự án tại Việt Nam.

Theo hướng tiếp cận này, carbon credit không nên là lý do duy nhất để một dự án Biochar tồn tại. Một dự án cần có mô hình kinh doanh thực tế, trong đó sản phẩm Biochar, nguồn nguyên liệu, công nghệ, thị trường và dòng tiền từ carbon có thể bổ trợ cho nhau.

Điều này mở ra một câu chuyện lớn hơn cho thị trường Biochar tại Đông Nam Á.

Biochar không chỉ có thể được sử dụng trong nông nghiệp và cải tạo đất, mà Biocarbon còn đang được quan tâm như một nguồn vật liệu carbon thay thế carbon hóa thạch trong một số ngành công nghiệp khó giảm phát thải như thép, kim loại, hóa chất và các ngành công nghiệp sử dụng carbon-intensive materials.

Khi đó, ngành Biochar có thể hình thành nhiều nguồn giá trị khác nhau: Carbon Removal, tín chỉ carbon, sản phẩm nông nghiệp, vật liệu công nghiệp, năng lượng và kinh tế tuần hoàn.

Vấn đề đối với nhà đầu tư vì vậy không chỉ là “một tấn Biochar tạo ra bao nhiêu tín chỉ carbon?”, mà còn là:

“Một tấn sinh khối có thể tạo ra bao nhiêu giá trị kinh tế và làm thế nào để biến giá trị đó thành một dự án có thể đầu tư?”

Từ góc nhìn của Việt Nam, đây có thể là một cơ hội đáng chú ý. Với nguồn phụ phẩm nông nghiệp và lâm nghiệp lớn, cùng với sự hình thành của thị trường carbon trong nước, Việt Nam có điều kiện để trở thành một trong những thị trường thử nghiệm quan trọng cho các mô hình Biochar Carbon Removal quy mô thương mại tại Đông Nam Á.

Tại hội nghị, Alex Nguyen sẽ chia sẻ những bài học thực tế từ quá trình phát triển các dự án Biochar tại Việt Nam, đồng thời đặt ra một hướng tiếp cận cho khu vực Mekong và Đông Nam Á: không chỉ phát triển thêm các dự án Biochar, mà phải xây dựng được những dự án có khả năng mở rộng, có dòng tiền, có thị trường và đủ sức thuyết phục nhà đầu tư.

Bởi cuối cùng, tương lai của Biochar sẽ không chỉ được quyết định bởi việc công nghệ có thể loại bỏ carbon.

Nó sẽ được quyết định bởi việc chúng ta có thể biến Carbon Removal thành một mô hình kinh doanh thực sự hay không.