Bài học từ Việt Nam trong phát triển các dự án Biochar và loại bỏ carbon có khả năng huy động vốn tại Đông Nam Á
Việt Nam có tiềm năng trở thành trung tâm phát triển các dự án Biochar và loại bỏ carbon tại khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, để hiện thực hóa tiềm năng này, ngành Biochar cần vượt qua giai đoạn thử nghiệm công nghệ, hướng đến các mô hình sản xuất thương mại có hiệu quả kinh tế và khả năng huy động vốn tư nhân.
Tại Hội nghị 10th Biomass & Bioenergy Asia, diễn ra từ ngày 17–19/11/2026 tại khách sạn Le Méridien Saigon, TP. Hồ Chí Minh, ông Nguyễn Đình Quyền (Alex Nguyen) – Nhà sáng lập Mekong Biochar Initiative (MBI) và ESG Education & Business – đã trình bày tham luận với chủ đề:
“Building Bankable Biochar Carbon Removal Projects in Southeast Asia: Lessons from Vietnam”
(Bài học từ Việt Nam trong phát triển các dự án Biochar và loại bỏ carbon có khả năng huy động vốn tại Đông Nam Á).
Tham luận tập trung chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn trong việc phát triển dự án biochar, chuyển hóa phụ phẩm nông nghiệp và lâm nghiệp thành sản phẩm có giá trị thương mại, đồng thời tích hợp hoạt động loại bỏ carbon và tín chỉ carbon vào mô hình kinh doanh.

Biochar không chỉ là câu chuyện về tín chỉ carbon
Một trong những thông điệp trọng tâm của bài trình bày là cần nhìn nhận Biochar như một sản phẩm có giá trị ứng dụng thực tế, thay vì chỉ xem đây là một phương tiện tạo tín chỉ carbon.
Bài tham luận phân tích bốn hướng thương mại hóa chính của Biochar:
- Nông nghiệp: Sử dụng làm chất cải tạo đất, phân bón hữu cơ sinh học, phối trộn với dinh dưỡng và các ứng dụng trong nông nghiệp tái sinh.
- Xử lý nước và nước thải: Ứng dụng làm vật liệu hấp phụ, lọc nước sinh hoạt, xử lý nước thải công nghiệp và cải thiện chất lượng nước trong nuôi trồng thủy sản.
- Sản xuất than hoạt tính: Phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn cho lọc nước, mỹ phẩm, lọc khí và các ứng dụng công nghiệp chuyên biệt.
- Tài chính carbon: Phát triển tín chỉ loại bỏ carbon thông qua các tiêu chuẩn và phương pháp luận quốc tế phù hợp.
Theo phân tích của ông Quyền, ứng dụng trong nông nghiệp hiện là hướng thương mại có tính khả thi gần nhất đối với thị trường Việt Nam. Trong khi đó, xử lý nước và nuôi trồng thủy sản cũng mở ra những thị trường tiềm năng. Đối với than hoạt tính, cần cân nhắc kỹ yêu cầu về công nghệ, vốn đầu tư và chất lượng sản phẩm trước khi triển khai.

Đặc biệt, mô hình doanh thu kép – kết hợp doanh thu từ bán Biochar, phân bón và các sản phẩm phụ với doanh thu tín chỉ carbon sau khi được chứng nhận – được xác định là một hướng đi quan trọng để cải thiện hiệu quả tài chính của dự án.
Từ nguồn phụ phẩm sinh khối đến các dự án thương mại có khả năng huy động vốn
Bài trình bày cũng chỉ ra những rào cản lớn đối với quá trình phát triển ngành Biochar tại Việt Nam và Đông Nam Á, bao gồm chất lượng sản phẩm chưa đồng đều, thiếu công nghệ sản xuất phù hợp, chi phí logistics, nhận thức thị trường, năng lực kỹ thuật và yêu cầu chứng nhận carbon.
Theo ông Nguyễn Đình Quyền, một dự án Biochar muốn thu hút đầu tư tư nhân cần được phát triển đồng bộ từ đầu vào đến đầu ra, bao gồm:
- Nguồn nguyên liệu sinh khối ổn định, có khả năng truy xuất và kiểm soát chi phí.
- Công nghệ nhiệt phân phù hợp với từng loại nguyên liệu và quy mô sản xuất.
- Kiểm soát chất lượng Biochar và tiêu chuẩn hóa quy trình vận hành.
- Thị trường tiêu thụ sản phẩm và các hợp đồng thương mại khả thi.
- Hệ thống MRV, dữ liệu phát thải và hồ sơ phát triển tín chỉ carbon.
- Mô hình tài chính minh bạch, có khả năng chứng minh dòng tiền và hiệu quả đầu tư.
Đây cũng là cơ sở để chuyển các dự án từ quy mô thí điểm sang sản xuất thương mại, thay vì chỉ mở rộng công suất thiết bị mà chưa chứng minh được hiệu quả vận hành và đầu ra sản phẩm.

MBI giới thiệu lộ trình phát triển danh mục dự án Biochar tại Việt Nam
Trong phần trình bày về năng lực triển khai, Mekong Biochar Initiative giới thiệu mô hình phát triển dự án theo từng giai đoạn, kết hợp năng lực công nghệ, tư vấn kỹ thuật, phát triển dự án carbon và hợp tác đầu tư.
Một số dự án tiêu biểu được giới thiệu gồm:
Vũng Tàu – Dự án Biochar từ phụ phẩm gỗ
Dự án đang vận hành thương mại với công suất xử lý khoảng 10 tấn dăm gỗ mỗi ngày, sử dụng hệ thống nhiệt phân quy mô nhỏ và mô-đun hóa do đội ngũ MBI phát triển.
An Giang – Dự án Biochar từ trấu
Dự án đang trong giai đoạn triển khai xây dựng, với công suất nguyên liệu khoảng 60 tấn/ngày. Dự kiến hướng đến vận hành thương mại vào tháng 5/2027.
Quảng Ngãi – Dự án Biochar từ gỗ keo
Dự án đang trong giai đoạn chuẩn bị kỹ thuật và triển khai phương án chuyển đổi cơ sở chế biến dăm gỗ hiện hữu thành dự án sản xuất Biochar và loại bỏ carbon, với công suất nguyên liệu dự kiến khoảng 120 tấn/ngày.
Các dự án này được sử dụng để thử nghiệm và hoàn thiện mô hình vận hành trên nhiều loại nguyên liệu, quy mô thiết bị và cấu hình nhà máy khác nhau. Mục tiêu là hình thành bộ tiêu chuẩn kỹ thuật, quy trình quản lý chất lượng, hệ thống truy xuất nguyên liệu và MRV có thể nhân rộng.

Xây dựng Việt Nam thành trung tâm phát triển Biochar cho khu vực Mekong
Về chiến lược dài hạn, MBI định hướng lấy Việt Nam làm trung tâm phát triển công nghệ, vận hành và thương mại hóa các dự án Biochar; đồng thời từng bước mở rộng mô hình sang Campuchia, Lào, Thái Lan và các quốc gia khác trong khu vực Mekong.
Thay vì chỉ tập trung vào việc mua sắm thiết bị hoặc bán tín chỉ carbon, MBI hướng đến xây dựng một hệ sinh thái có sự tham gia của các nhà cung cấp công nghệ, doanh nghiệp chế biến sinh khối, hợp tác xã nông nghiệp, nhà đầu tư, tổ chức tài chính, đơn vị phát triển dự án carbon và khách hàng tiêu thụ sản phẩm.
Theo kế hoạch được giới thiệu tại hội nghị, trong giai đoạn ba năm, MBI đặt mục tiêu phát triển danh mục dự án với các chỉ tiêu định hướng gồm:
- Tối thiểu 500.000 tấn phụ phẩm nông nghiệp và lâm nghiệp mỗi năm được đưa vào sử dụng có giá trị.
- Tối thiểu 200.000 tCO₂e tiềm năng loại bỏ carbon và giảm phát thải được phát triển hoặc đưa vào danh mục dự án carbon.
- Huy động tối thiểu 5 triệu USD vốn đầu tư tư nhân cho thiết bị, nhà máy và mở rộng dự án.
Đây là các mục tiêu phát triển dự kiến, không phải kết quả đã đạt được.
Xây dựng nền tảng kỹ thuật và thương mại trước khi mở rộng quy mô
Chia sẻ về định hướng của MBI, ông Nguyễn Đình Quyền nhấn mạnh rằng phát triển ngành Biochar cần một cách tiếp cận dài hạn, trong đó công nghệ, chất lượng sản phẩm, hiệu quả kinh tế và thị trường tiêu thụ phải được xây dựng song song.
Việc phát triển tín chỉ carbon cần được tích hợp ngay từ giai đoạn thiết kế dự án, nhưng không nên là cơ sở duy nhất để quyết định đầu tư. Một dự án có khả năng huy động vốn phải chứng minh được tính khả thi của hoạt động sản xuất, khả năng thương mại hóa sản phẩm và dòng tiền dài hạn.
Thông qua các dự án thực tế tại Việt Nam, MBI mong muốn đóng góp vào việc hình thành năng lực công nghệ nội địa, phát triển chuỗi giá trị sinh khối và xây dựng các mô hình Biochar có thể nhân rộng trong khu vực Đông Nam Á.
“Chúng tôi không chỉ muốn phát triển các nhà máy sản xuất Biochar hay các dự án tín chỉ carbon. Mục tiêu dài hạn là xây dựng một hệ sinh thái Biochar có nền tảng kỹ thuật vững chắc, có thị trường thực tế và có khả năng tự vận hành về mặt thương mại. Việt Nam có thể trở thành trung tâm phát triển mô hình này cho toàn khu vực Mekong.”
— Ông Nguyễn Đình Quyền
Nhà sáng lập Mekong Biochar Initiative (MBI)
Nhà sáng lập ESG Education & Business
Thông tin liên hệ:
Mekong Biochar Initiative
Website: https://mekongbiochar.com
Email: office@mekongbiochar.com
















































